Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 stycznia 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący : Sędzia SA Monika Rosłan-Karasińska

Protokolant: Izabela Murawska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2026 r. w Warszawie

sprawy M. K.

przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W.

o ponowne ustalenie wysokości emerytury policyjnej

na skutek apelacji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W.

od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XIII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 24 stycznia 2025 r. sygn. akt XIII 1U 440/24

1.  oddala apelację,

2.  zasądza od Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. na rzecz M. K. kwotę 270,00 zł (dwieście siedemdziesiąt) wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

Monika Rosłan - Karasińska

Sygn. akt III AUa 375/25

UZASADNIENIE

Decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 czerwca 2024 r. (nr (...)) dokonano ponownego ustalenia wysokości emerytury M. K. w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt XIII 1U 19972/18, od dnia 1 października 2017 roku, z uwzględnieniem wszystkich przysługujących waloryzacji.

Podstawą wydania w/w decyzji był art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2023 r. poz. 1280 ze zm.) (dalej: ustawa zaopatrzeniowa).

M. K. odwołał się od ww. decyzji w części w jakiej pomija, w ustaleniu wysokości miesięcznego świadczenia emerytalnego, należny odwołującemu dodatek do emerytury w wysokości 15% tego świadczenia w związku z orzeczoną wobec niego III grupą inwalidzką z tytułu inwalidztwa pozostającego ze służbą (pkt II zaskarżonej decyzji).

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, a mianowicie pominięcie przy ponownym ustaleniu wysokości emerytury przepisu art. 15 ust 4 ustawy zaopatrzeniowej, skutkujące zaniżeniem jego świadczenia emerytalnego o 15%.

Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uzupełnienie i podwyższenie głównego świadczenia emerytalnego o 15% dodatku, o którym mowa w art. 15 pkt. 4 powołanej wyżej ustawy z uwagi na posiadaną przez niego III grupę inwalidzką pozostającą w związku ze służbą.

Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2025 roku, sygn. akt XIII 1U 440/24, Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sekcja ds. odwołań od decyzji zmniejszających wysokość emerytur i rent byłym funkcjonariuszom pełniącym służbę na rzecz totalitarnego państwa po rozpoznaniu na rozprawie sprawy przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. o ponowne ustalenie wysokości emerytury policyjnej na skutek odwołania M. K. od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. z dnia 12 czerwca 2024 roku znak (...), (...) zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu M. K. świadczenie emerytalne z uwzględnieniem podwyższenia 15% z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą (art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin);

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.

Decyzją organu emerytalno-rentowego z dnia 17 lipca 2005 r. ustalono M. K. prawo do emerytury policyjnej na poziomie 75 % podstawy wymiaru.

Decyzją organu z dnia 6 grudnia 2005 r. ustalono M. K. prawo do renty inwalidzkiej na poziomie 40% podstawy wymiaru.

Decyzją z dnia 6 grudnia 2008 r. podwyższono emeryturę odwołującego o 15% podstawy wymiaru z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą.

Odwołujący został objęty tzw. pierwszą ustawą dezubekizacyjna z 2009 r.

Decyzją z dnia 10 czerwca 2017 r. (nr (...)) Dyrektor ZER MSWiA, na podstawie informacji uzyskanej z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 27 kwietnia 2017 r. ponownie ustalił wysokość emerytury policyjnej M. K. od dnia 1 października 2017 roku na kwotę 2.069,02 złotych w związku z zakwalifikowaniem jego służby przez IPN w okresie od 16 lutego 1984 r. do 31 lipca 1990 r. jako służby w organach totalitarnego państwa.

Służba ubezpieczonego w tzw. spornym okresie od 16 lutego 1984 r. do 31 lipca 1990 r. została wyliczona z uwzględnieniem wskaźnika 0% podstawy wymiaru. Podstawa wymiaru emerytury wyniosła 61,21%

Decyzją z dnia 10 czerwca 2017 r. ( (...)) Dyrektor ZER MSWiA ustalił odwołującemu ponownie wysokość renty inwalidzkiej od 1 października 2017 r. i stwierdzono, że renta inwalidzka z tytułu zaliczenia do III grupy stanowi 0,0 % podstawy wymiaru i wynosi 0,00 zł. Wobec tego, że tak ustalona wysokość renty była niższa od kwoty odpowiedniego świadczenia w najniższej wysokości, wobec tego wysokość renty inwalidzkiej została podwyższona do kwoty 750,00 zł.

M. K. się od decyzji emerytalnej i rentowej. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2024 r., Sąd Okręgowy w Warszawie zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 10 czerwca 2017 r. nr (...) w ten sposób, że ustalił odwołującemu prawo do emerytury policyjnej przy przyjęciu 0,00% podstawy wymiaru za każdy rok służby w okresie od 16 lutego 1984 r. do 31 lipca 1990 r. tj., w wysokości 61,21% podstawy wymiaru ale z pominięciem art. 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w pozostałym zakresie oddalił odwołanie. W punkcie 3 w/w wyroku Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 10 czerwca 2017 r. nr (...), w ten sposób, że ustalił odwołującemu prawo do policyjnej renty inwalidzkiej w wysokości określonej przed dniem 1 października 2017 r.

Konsekwencją powyższych rozstrzygnięć było wydanie przez Dyrektora ZER MSWiA zaskarżonej decyzji z dnia 12 czerwca 2024 r. (nr (...)) Powyższą decyzją dokonano ponownego ustalenia wysokości emerytury M. K., w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2024 r., z uwzględnieniem wszystkich przysługujących waloryzacji. Podstawą wydania w/w decyzji był art. 32 ust.1 pkt 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2023 r. poz. 1280 ze zm.). Emerytura M. K. została ustalona na 61,21%. Okres służby M. K. od 16 lutego 1984 r. do 31 lipca 1990 r. został przeliczony ze wskaźnikiem 0,0%, zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2024 r., bowiem Sąd ten uznał ,że odwołujący w spornym okresie służył na rzecz państwa totalitarnego oraz, że za ten okres służby należało ,,wyzerować” wskaźnik podstawy wymiaru emerytury ( vide uzasadnienie wyroku z 9 kwietnia 2024 r.). Dyrektor ZER MSWiA w decyzji z dnia 12 czerwca 2024 r. nie zastosował dodatkowego podwyższenia świadczenia o 15% podstawy wymiaru. W związku z tym, że po wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wysokość emerytury policyjnej M. K. jest świadczeniem korzystniejszym od renty inwalidzkiej i od 1 października 2017 r. podjęto wypłatę tego świadczenia.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w akt sprawy XIII 1U 19972/18 oraz w aktach emerytalnych. Wiarygodność zgromadzonej dokumentacji nie była kwestionowana przez strony, nie budziła również wątpliwości Sądu w tym zakresie.

Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy mógł stanowić wystarczającą podstawę do dokonania powyższych ustaleń faktycznych. Zauważyć należy, że ustalone powyżej okoliczności faktyczne w istocie nie były sporne, strony różniły się jedynie w ocenie prawnej zaistniałych i niespornych zdarzeń.

Sąd Okręgowy zważył, że o dwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Jak wskazał sąd pierwszej spór pomiędzy stronami dotyczył między innymi odmowy podwyższenia emerytury odwołującego się o 15% podstawy wymiaru z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą.

Sąd Okręgowy podniósł, że na mocy ustawy z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r. poz. 2270) ustawodawca wprowadził do porządku prawnego drugą już (po ustawie z dnia 23 stycznia 2009 r.) regulację sprowadzającą się do obniżenia rent i emerytur osobom, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa PRL. Do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy dodano art. 13b zawierający nowe pojęcie „służby na rzecz państwa totalitarnego” i obniżono świadczenia emerytalne, przyjmując w art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, że w przypadku osoby, która pełniła „służbę na rzecz totalitarnego państwa” i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: 0% podstawy wymiaru – za każdy rok „służby na rzecz totalitarnego państwa” oraz 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4 ustawy.

Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (art. 15c ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej). Wysokość tak ustalonego świadczenia nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej).

Przepis art. 15 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej stanowi, że emeryturę podwyższa się o 15% podstawy wymiaru emerytowi, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Wskazany przepis nie dotyczy jednak funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.

Odnośnie do rent inwalidzkich wprowadzono podobne mechanizmy ich obniżenia, stanowiąc w art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, że w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, rentę inwalidzką zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa (ust. 1), przy czym wysokość tak ustalonej renty inwalidzkiej nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy (ust. 3).

W informacji sporządzonej przez Instytut Pamięci Narodowej wskazano, że M. K. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa w okresie od 16 lutego 1984 r. do 31 lipca 1990 r. Wobec powyższego organ emerytalny decyzjami z 10 czerwca 2017 r. (nr (...)/ (...)) ponownie ustalił wysokość świadczeń odwołującego się. Po rozpoznaniu odwołań od ww. decyzji Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił odwołującemu prawo do emerytury policyjnej przy przyjęciu 0,00% podstawy wymiaru za każdy rok służby w okresie od 16 lutego 1984 r. do 31 lipca 1990 r. tj., w wysokości 61,21% podstawy wymiaru ale z pominięciem art. 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, natomiast decyzją z dnia 10 czerwca 2017 r. nr (...) ustalił odwołującemu prawo do policyjnej renty inwalidzkiej w wysokości określonej przed dniem 1 października 2017 r.

Sąd Okręgowy uznał iż podkreślenia wymagał fakt, że inwalidztwo M. K. zostało nabyte w związku ze służbą w Policji, a nie w związku ze służbą na rzecz totalitarnego państwa, co w sposób istotny wpływa na ocenę wniesionego odwołania. Pomimo, że odwołujący się spełnia kryterium służby na rzecz państwa totalitarnego, niemniej jednak organ rentowy ustalił prawo do renty inwalidzkiej odwołującemu M. K. w 2005 r. co zostało potwierdzone orzeczeniem właściwej Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA. Należy podkreślić, iż dla zastosowania art. 15 ust 4 ustawy emerytalnej w rozpatrywanej sprawie nie ma wpływu przeliczenie odwołującemu służby wskazanej jako służba na rzecz totalitarnego państwa po 0% podstawy za okres od 16 lutego 1984 r. do 31 lipca 1990, zważywszy na fakt, iż odwołujący się w wolnej Polsce pełnił służbę jeszcze przez prawie 15 lat. Co więcej, to właśnie z tym okresem jego służby, a nie z okresem jego służby na rzecz totalitarnego państwa, związane jest inwalidztwo pozostające w związku ze służbą.

Ponadto, zgodnie z art. 15c ust. 2 zdanie drugie ustawy zaopatrzeniowej, Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy. Przepis ten wymienia wprost art. 15 ust. 2 i 3 ustawy zaopatrzeniowej. Z regulacji tej (art. 15c ust. 2 zdanie drugie) wynika zatem, że emerytura funkcjonariusza pełniącego służbę na rzecz totalitarnego państwa nie ulega podwyższeniu tylko w sytuacjach uregulowanych w ust. 2 i 3 art. 15 ustawy zaopatrzeniowej. Zatem przepis art. 15c ust. 2 zdanie drugie ustawy zawiera katalog wyłączeń podwyższenia emerytury funkcjonariusza, jeżeli wymienione w nim okoliczności podwyższające świadczenie (art. 15 ust. 2 i 3 ustawy zaopatrzeniowej) wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa 13b ustawy. Katalog ten ma charakter zamknięty, co oznacza, iż niewymienione w nim przypadki podwyższenia emerytury funkcjonariusza, przewidziane w ustawie zaopatrzeniowej, mają zastosowanie niezależnie od tego, czy wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa. Takim przepisem jest art. 15 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej, stanowiący, że emeryturę podwyższa się o 15 % podstawy wymiaru emerytowi, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Przepis ten nie został bowiem ujęty przez ustawodawcę w katalogu wyłączeń określonych w art. 15c ust. 2 zdanie drugie ustawy zaopatrzeniowej. W konsekwencji powyższych regulacji, emerytura funkcjonariusza podlega podwyższeniu o 15 % podstawy jej wymiaru, jeżeli jego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą, niezależnie od tego, czy służba ta wypełnia przesłanki z art. 13b, czy też nie.

Przepis art. 15 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej nie został objęty katalogiem wyłączeń podwyższenia emerytury, określonym w art. 15c ust. 2 zdanie drugie ustawy zaopatrzeniowej. Zatem, przewidziane w art. 15 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej 15 % podwyższenie emerytury przysługuje odwołującemu, nawet niezależnie od tego, że pełnił on służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.

Sąd Okręgowy podniósł, iż nawet przy przyjęciu odmiennej interpretacji, tj. takiej, która została wskazana w stanowisku organu rentowego tj. że nie stosuje się wskazanego podwyższenia jeśli dana osoba spełniła kryterium służby na rzecz państwa totalitarnego. Wniosek taki ma wynikać z treści art. 15c ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej, który stanowi, że do ustalania świadczeń osób które pełniły służbę na rzecz państwa totalitarnego art. 14, 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. W kolejnym zdaniu przepis stanowi, że emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 jeśli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz państwa totalitarnego. Zatem w ocenie organu przepisu art. 15 ust. 4 nie stosuje się, gdyż nie został wymieniony wprost wśród przepisów, które ustawodawca nakazuje wprost stosować. Dokonując analizy przedstawionego argumentu, trudno jest nie odnieść wrażenia, że wskazany przepis może zawierać lukę (brak odesłania do odpowiedniego stosowania art. 15 ust. 4). Powoduje to pewną niepewność i wrażenie niespójności omawianych przepisów. Trudno jest dociec, czy jest to niedopatrzenie, czy też celowy zabieg. Wydaje się, że intencją ustawodawcy było wyłączenie stosowania jakichkolwiek podwyższeń, w sytuacji kiedy okoliczność skutkująca takim podwyższeniem miała związek ze służbą na rzecz państwa totalitarnego. W takim wypadku, w treści przepisu art. 15c ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej obok wymienionych przepisów art. 15 ust. 2 i 3 powinien znaleźć się również art. 15 ust. 4. Dokonując takiego „celowościowego” uzupełnienia przepisu, należałoby stwierdzić, że jeżeli brak jest związku pomiędzy inwalidztwem a służbą na rzecz państwa totalitarnego, to podwyższenie przewidziane w art. 15 ust. 4 należy stosować, a zatem odwołującemu w niniejszej sprawie takie uprawnienie przysługuje.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż alternatywną koncepcją dla tego rozumienia przepisu jest interpretacja omówiona na wstępie, która sprowadza się do tego, ze jeżeli ustawodawca nie przewidział wyłączenia wprost danego uprawnienia, to wyłączenia takiego nie można w drodze stosowania wykładni wyłączyć.

W związku z powyższym, Sąd Okręgowy na podstawie art. 47714 § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał M. K. świadczenie emerytalne z uwzględnieniem podwyższenia 15% z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Apelację w niniejszej spawie wniósł pełnomocnik Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaskarżając w całości wyrok Sądu Okręgowego, zarzucił naruszenie:

1.  art. 15c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2024 r., poz. 1121) zwanej dalej: „ustawą zaopatrzeniową” poprzez jego niezastosowania w sytuacji, gdy bezspornym jest, że Odwołujący pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego o której mowa w art. 13b w/w ustawy;

2.  art. 15 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego zastosowanie wynikające z nieuzasadnionego przyjęcia, że świadczenie emerytalne podlega podwyższeniu niezależnie od art. 13b ustawy zaopatrzeniowej;

3.  art. 233 § 1 k.p.c. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów i uznaniu, że charakter służby Odwołującego nie ma znaczenia dla oceny, czy Odwołującemu przysługuje prawo do podwyższenia świadczenia;

4.  art. 227 k.p.c. w związku z art. 15 ust. 4 w zw. z art. 15c ust. 2 i art. 13b ustawy zaopatrzeniowej poprzez przyjęcie, że treść ustaleń faktycznych wynikających z dowodów determinuje wynik sprawy, a nie rozstrzyga o tym przepis prawa materialnego.

W związku z tak postawionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 czerwca 2024 r., nr. (...) o ponownym ustaleniu wysokości emerytury w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi decyzję w zakresie zasądzenia na rzecz Pozwanego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na apelację pełnomocnik odwołującego się wniósł o oddalenie apelacji wraz z zasądzeniem kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Tytułem wstępu należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny podziela pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy, iż Sąd drugiej instancji jest obowiązany zamieścić w swoim uzasadnieniu takie elementy, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznania są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy, ale nie ma zarazem obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska odnośnie wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt IV CSK 373/11, LEX nr 1169841; z dnia 29 października 1998 r., sygn. akt II UKN 282/98, LEX nr 38240). Nie jest bowiem bezwzględnym warunkiem prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji odniesienie się oddzielnie do każdego z zarzutów podniesionych w apelacji. Z ustanowionego w przepisie art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt I CSK 578/16, LEX nr 2242157).

Ze względu na powyższe, Sąd Apelacyjny odniósł się szczegółowo do istotnych z punktu widzenia niniejszej sprawy zarzutów i poprzestał na ogólnym nieuwzględnieniu podnoszonych w sprawie okoliczności drugorzędnych.

Ustalenia poczynione przez sąd pierwszej instancji na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach rentowych i sądowych Sąd Apelacyjny przyjął za własne (art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c.) uznając zgłoszone zarzuty apelacyjne natury procesowej za bezzasadne. Jako takie Sąd Apelacyjny ocenił też zarzuty naruszenia prawa materialnego, podzielając najzupełniej trafną ocenę prawną dokonaną przez Sąd Okręgowy. W ocenie sądu drugiej instancji apelacja stanowi jedynie niezasadną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozważaniami Sądu Okręgowego.

W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy w Warszawie przeprowadził pełne postępowanie dowodowe i rozpoznał istotę sporu. Nie doszło w toku postępowania do nieważności. Wobec tego nie zaistniały żadne przesłanki do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Organ rentowy w uzasadnieniu swojej apelacji nie wskazał, żadnych argumentów, które pozwalałyby uznać, że konieczne jest wydanie orzeczenia kasatoryjnego.

W pierwszej kolejności należy się odnieść do podniesionego w apelacji zarzutu procesowego. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji w sprawie, wbrew twierdzeniom organu rentowego znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, a podniesiony przez niego w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest chybiony.

Przepis ten – zgodnie z którym sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału – narzuca na sądy obowiązek stosowania takiego rozumowania przy analizie materiału dowodowego, który jest zgodny z wymogami wyznaczonymi przepisami prawa procesowego, doświadczeniem życiowym oraz regułami logicznego myślenia; Sądy są obowiązane rozważyć materiał dowodowy w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, a także odnosząc je do pozostałego materiału dowodowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98). Podniesienie skutecznego zarzutu naruszenia przez sąd swobodnej oceny dowodów wymaga więc udowodnienia, że powyższe okoliczności nie zachodzą. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98). Skarżący powinien wskazać, w jaki sposób sąd naruszył kryteria przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając, względnie wskazać jakie dowody wskazujące na fakty istotne dla rozstrzygnięcia zostały przez Sąd pominięte. Nieprawidłowości te powinny mieć charakter obiektywny, to jest niezależny od indywidualnych doświadczeń życiowych i poglądów stron (por. Sąd Najwyższy m. in. w orzeczeniach: z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00; z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99; z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99).

W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji nie przekroczył określonych treścią art. 233 § 1 k.p.c. granic swobodnej oceny dowodów i nie dopuścił się dokonania zarzucanej mu błędnej oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy przeprowadził wszystkie wnioskowane przez strony dowody i na ich podstawie poczynił – w sposób logiczny, wynikowy – szczegółowe ustalenia w zakresie niezbędnym do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei zarzuty organu rentowego sprowadzały się do przedstawienia jego własnej interpretacji dowodów i okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie, jako takie zaś – w świetle wykładni art. 233 § 1 k.p.c. wynikającej z cytowanego wyżej orzecznictwa – nie mogły skutkować wzruszeniem ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji.

Sformułowanie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz argumentacja na jego poparcie sprowadzała się w istocie do zaprezentowania własnej interpretacji dowodów i twierdzeń przez stronę odwołującą się. Tymczasem skuteczne postawienie zarzutu naruszenia tego przepisu wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej, niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu, chyba że strona jednocześnie wykaże, że ocena dowodów przyjęta przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granice swobodnej oceny dowodów (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 kwietnia 2000 r., sygn. akt V CKN 17/00 oraz z dnia 5 sierpnia 1999 r., sygn. akt II UKN 76/99).

Przypomnieć należy, że przedmiotem podlegającym rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie był spór pomiędzy stronami dotyczący odmowy podwyższenia emerytury odwołującego się o 15% podstawy wymiaru z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą.

Prawo do emerytury nabywa się ex lege, po spełnieniu ustawowych przesłanek. Przesłanki te, co do zasady są jednoznaczne (wiek, staż pracy, ustanie zatrudnienia), ale niekiedy ocenne (np. "konieczność stałej opieki"). Osoba, która w celu spełnienia przesłanek prniezbędnych do uzyskania świadczenia podjęła stosowne działania (rezygnacja z pracy, poddanie ocenie stanu zdrowia) i przedłożyła odpowiednie dokumenty, słusznie spodziewa się, że pozytywna decyzja organu rentowego potwierdziła spełnienie wymaganych warunków. Organ rentowy po zbadaniu tych okoliczności wydaje decyzję deklaratoryjną, która ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia realizacji nabytego prawa (zob. K. Ślebzak, Glosa do uchwały SN z dnia 5 czerwca 2003 r., sygn. akt III UZP 5/03, OSP nr 7-8/2004, poz. 84)

Jak wskazano, w stanie faktycznym niniejszej sprawy d ecyzją organu emerytalno-rentowego z dnia 17 lipca 2005 r. ustalono M. K. prawo do emerytury policyjnej na poziomie 75 % podstawy wymiaru. D ecyzją organu z dnia 6 grudnia 2005 r. ustalono M. K. prawo do renty inwalidzkiej na poziomie 40% podstawy wymiaru. Natomiast d ecyzją z dnia 6 grudnia 2008 r. podwyższono emeryturę odwołującego o 15% podstawy wymiaru z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą co zostało potwierdzone orzeczeniem właściwej Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA.

Podwyższenie emerytury o 15% podstawy wymiaru emerytowi, którego inwalidztwo powstaje w związku ze służbą uregulowana została w przepisie art. 15 ust. 4 Ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z powyższym przepisem: „Emerytury podwyższa się, o 15% podstawy wymiaru emerytowi, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą”

Z dniem 01 stycznia 2017 r. weszła w w życie ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej „Ustawą zmieniającą”, na mocy której wprowadzono art. 13b, ustalający katalog cywilnych i wojskowych instytucji i formacji, w których służba w od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. jest uznawana za służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Ustawa zmieniająca wprowadziła także w art. 15c zasady obliczania wysokości świadczenia emerytalnego dla osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa. Zgodnie z brzmieniem art. 15c ust. 1 w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: 1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, la oraz 2-4. Przepis ten zawiera obostrzenie w ust. 3, zgodnie z którym wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Ponadto zgodnie z przepisem art. 15c ust. 2 Ustawy zaopatrzeniowej: „Przepisy art. 14. i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b”.

W realiach niniejszej sprawy bezsporny jest fakt pełnienia przez Odwołującego służby na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, bowiem został on stwierdzony prawomocnym wyrokiem.

Przechodząc do dalszej kwestii rozważań wskazać należało, iż sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że inwalidztwo Odwołującego się zostało nabyte w związku z pełnioną przez niego służbą w Policji, a nie w związku ze służbą na rzecz totalitarnego państwa, a co za tym idzie w ocenie Sądu Apelacyjnego w tym stanie rzeczy brak jest podstaw faktycznych i prawnych, do uznania aby służba określona w art. 13b mogła mieć wpływ na wysokość świadczenia emerytalnego odwołującego się. Co więcej mając na uwadze argumentację przedstawioną we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, zdaniem sądu odwoławczego, uznać należy, że nie zastosowanie w stosunku do Odwołującego się 15% podwyższenia emerytury, pozostawałoby też w oczywistej sprzeczności z przepisem art. 2 Konstytucji RP i wyrażonymi w tym przepisie kardynalnymi zasadami obowiązującymi państwo polskie, będące według powołanej regulacji państwem prawa wyrażającym zasadę sprawiedliwości społecznej, co implikuje zasadę zaufania obywatela do państwa, zasadę ochrony praw nabytych i zasadę równości wobec prawa. Pełnienie służby na rzecz ochrony państwa, bezpieczeństwa obywateli oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego stanowi dla wszystkich funkcjonariuszy realizację ich „świadczenia”, za które mają słuszne prawo spodziewać się ustalonego według tych samych zasad zaopatrzenia emerytalnego. Zastosowanie reduktora wobec odwołującego się, który spełnił warunki przyznania świadczenia po kilkunastu latach zwykłej służby, w tym, w dużej części, służby mającej miejsce po dniu 31 lipca 1990 r., miałoby wyłącznie wymiar represji, co jak wskazano nie było celem ustawodawcy i nie zasługuje na akceptację.

Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach wskazał iż art. 22a ustawy z 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy służb mundurowych nie znajduje zastosowania do obliczenia wysokości policyjnej renty inwalidzkiej, do której prawa zostały nabyte z tytułu służby w Policji, a nie z tytułu służby na rzecz totalitarnego państwa. Pozbawienie prawa do dodatku nie może się ostać względem funkcjonariusza, którego inwalidztwo powstało w związku ze służbą nie zaklasyfikowaną jako służba na rzecz totalitarnego państwa - podobnie jak ma to miejsce w przypadku ograniczenia skutków art. 15c ust. 3 i art. 22a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Pozbawienie dodatku za inwalidztwo w związku ze służbą niebudzącą wątpliwości, tylko z tego powodu, że inny okres został uznany za służbę na rzecz totalitarnego państwa byłoby sankcją całkowicie oderwaną od reguły proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), abstrahującą od powszechnie rozumianego i akceptowanego poczucia sprawiedliwości, które polega na występowaniu racjonalnej adekwatności między czynem a sankcją oraz naruszającą zasadę równego traktowania ubezpieczonych. W demokratycznym państwie prawnym nie mogą korzystać z ochrony rozwiązania normatywne w jawny sposób nierówno traktujące obywateli, które w nieprawidłowy (odwetowy) sposób sankcjonują na gruncie prawa zabezpieczenia społecznego "rozliczenia historyczne". (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2024 roku, sygn. akt II USKP 93/24, LEX nr 3788766)

Wobec powyższego Sąd Apelacyjny, niezależnie od uwag przedstawionych w zakresie interpretacji omawianych przepisów, uznał, że w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji zasadnie zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał M. K. świadczenie emerytalne z uwzględnieniem podwyższenia 15% z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą .

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny w punkcie 1. sentencji uznał, że zaskarżony wyrok oparty jest na prawidłowych ustaleniach faktycznych i odpowiada prawu, zaś apelacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W punkcie 2. sentencji wyroku Sąd Apelacyjny orzekł o kosztach zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym. W tym zakresie zastosował zasadę z art. 98 § 1 k.p.c. (strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony). Wysokość kosztów została ustalona w oparciu o treść § 9 ust. 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1668 z późn. zm.). Na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. koszty zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej zostały powiększone o odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w punkcie 2, do dnia zapłaty.

Sędzia SA Monika Rosłan-Karasińska